تعریف روانشناسی شناختی
تعریف روانشناسی شناختی و کاربرد آن

روانشناسان شناختی بر روی نحوه عملکرد مغز انسان اینکه چگونه فکر میکنیم ، به یاد می آوریم و … مطالعه میکنند. مغز انسان ابزاری شگفت انگیز و قدرتمند است . به ما امکان میدهد که زبان یاد بگیریم ، ببینیم ، به خاطر بسپاریم ، درک کنیم ، بفهمیم و بسازیم . اما گاهی اوقات مغز انسان ما را از کار می اندازد.

دیدگاه روانشناسی شناختی  بر نحوه تاثیر گذاری متقابل تفکر ، احساسات ، توانایی حل مسئله تمرکز دارد. البته روانشناسی شناختی فقط بر روی افکار متمرکز نیست بلکه بر این مسئله که افکار چگونه میتوانند بر رفتار شما تاثیر بگذارند نیز بررسی انجام میدهد.

روانشناسی شناختی میگوید اگر میخواهید رفتارهای یک شخص را درک کنید ، باید فرآیندهای ذهنی که منجر به آن رفتار شده را بررسی کنید.

روانشناسی شناختی تلاش می کند تا با تمرکز بر کارهایی که ساده به نظر می رسد و وظایف شناختی هستند ، شناخت انسان را درک کند.  برای درک این مسئله به مثال زیر توجه کنید:

تصور کنید که در حال راه رفتن در جاده هستید و همزمان نیز مشغول گرفتن تماس تلفنی  نیز هستیم . ما اکنون چندین کار شناختی همزمان را با هم ترکیب میکنیم

  • درک محیط: تشخیص خودروها وتابلوهای راهنمایی و رانندگی ، تشخیص جهت و سرعت آنها
  • توجه: به صدایی که از طریق تلفن از ما پرسد که “سوییچ ماشین را کجا گذاشتید ؟”  توجه میکنید
  • تجسم: ایجاد یک تصویر ذهنی از منزل و اقلام موجود در آن در پاسخ به این سوال که ” سوئیچ ماشین را کجا گذاشتم ؟”
  • درک تولید زبان: فهمیدن و درک کردن سوال و رسیدن به یک پاسخ مناسب
  • حل مشکل : رسیدن به مقصد بدون ماشین
  • تصمیم گیری : تغییر تاریخ ملاقات و موکول کردن آن به روز دیگر
تعریف روانشناسی شناختی 2
تعریف روانشناسی شناختی

تاریخچه روانشناسی شناختی:

پدر علم روانشناسی شناختی را میتوان اولریک نیسر ، روانشناسی آمریکایی- آلمانی نام برد . وی فرضیه های رفتارگرایی را اشتباه می دانست و اعتقاد داشت که رفتار گرایی باعث میشود که مطالعات روانشناسان محدود شود. نیسر در سال 1967 کتاب خود را به عنوان ” روانشناسی شاختی ” منتشر کرد که به سرعت نیز معروف شد.

مبدا پیدایش روانشناسی شناختی در سال 1956 است که در این سال عمده همایش ها و سمینارها تغییر قابل ملاحظه ای از روانشناسی رفتاری به سمت روانشناسی شناختی در سالهای 1950 تا 1970  داشت.

مفاهیم و نظریه های روانشناسی شناختی :

روانشناسی شناختی توجه خود را به تمام جنبه ای شناخت انسان معطوف کرده است و پرداختن به تمام جنبه های آن از حوصله ی این مقاله خارج است .اما چندین مورد از مهمترین نظریه ها را در زیر بررسی میکنیم.

توجه :

توجه نقش اساسی در نحوه تعامل انسان با محیط را دارد. بر اساس روانشناسی شناختی ، توجه زمانی فعالتر است که توسط شخص هدایت شود . و از سوی دیگر هنگامی که این توجه توسط محرک های خارجی مانند یک صدای بلند ، کنترل شود ، منفعل تر است .

توجه میتواند متمرکز ( انتخابی ) ویا تقسیم شده باشد. در توجه متمرکز ، بررسی میکند که چگونه میتوانیم روی یک موضوع خاص مانند تصویر ، صدا و … تمرکز کنیم و توجه تقسیم شده به این می پردازد که چگونه میتوانیم توجه را به دو یا چند موضوع به طور همزمان تقسیم کنیم .

تعریف روانشناسی شناختی
تعریف روانشناسی شناختی

ادراک

ادراک بسیار پیچیده تر از آن چیزی است که در ابتدا تصور میشد. برای مثلا بینایی را در نظر بگیرید. درحالی تحقیقات زیادی شامل ارائه یک محرک بصری و ارزیابی جنبه ها ی پردازش آن بوده ، جنبه ی زمانی نیز باید در نظر گرفته شود. ما نه تنها تصاویر و اجسام را درک میکنیم بلکه باید حرکت آنها را نیز درک و تغییرات محیط دیداری را در طول زمان تشخیص دهیم . تحقیقات اخیر نشان میدهد که ادراک نیز مانند توجه پردازش متمرکز و تقسیم شده دارد. مثلا ما میتوانیم شخصی را که در جمعیت در حال راه رفتن است را دنبال کنیم و یا هواپیمای ناپدید شده درون ابرها را ردیابی کنیم.

درک زبان

درک زبان ، چه نوشتاری و چه گفتاری نیاز به درجه بالایی از پردازش چند سطحی ( شامل قوانین ساخت و تجزیه وتحلیل جملات ) دارد. فهمیدن مطلب با تجزیه و تحلیل اولیه ساختار جمله آغاز میشود. تجزیه و تحلیل معنای جمله ( معناشناسی ) برای درک اینکه آیا استفاده از کنایه ، استعاره ضروری است یا خیر .

کاربردهای روانشناسی شناختی

از آنجایی که روانشناسی شناختی نقش مهمی در توجه و یادگیری و همچنین فرآیند های حافظه دارد ، در جنبه های مختلفی از زندگی به کار می رود. مهمترین کاربردهای روانشناسی شناختی شامل موارد زیر است :

  • اتخاذ تصمیم های بهتر
  • مدیریت زمان
  • افزایش مهارتهای حل مسئله
  • تقویت حافظه
  • مدیریت استرس
  • مهارتهای ارتباطی

آخرین نوشته ها