اختلال تجزیه ای یا اختلال شخصیت دوگانه
اختلال تجزیه ای یا اختلال شخصیت چند گانه
سحر پرویز

اختلال تجزیه ای یا اختلال شخصیت چند گانه

اختلال تجزیه ای یا dissociative identity disorder که به اختلال شخصیت چند گانه نیز مشهور است که با مشکلاتی مانند حافظه ، هویت ، عواطف ، ادراک ، رفتار و احساس خود بروز پیدا میکند. فرد مبتلا به این اختلال ممکن است بین دو یا چند حالت هویت شخصیتی تغییر کند. اغلب این هویت ها کاملا با هم متفاوت اند این هویت ها برای مدتی کنترل شخص را به دست میگیرند . وقتی این تغییر اتفاق می افتد ، شخصیت جدید با تاریخچه جدید و رفتارهای متفاوت و هویت جدید روی کار خواهد آمد. با این حال همچنان هویت اصلی شخص حفظ خواهد شد و حتی ممکن است از شخصیت وهویت های دیگر بی اطلاع باشد.

علائم کلی اختلال هویت تجزیه ای یا چند شخصیتی :

  • فراموشی زمان-یافتن خود در مکانی که به یاد نمی آورند چگونه به آنجا رسیده اند .
  • مواجهه با افرادی که با آنها نا آشنا هستند در حالی که آن اشخاص را با هویت های دیگر می شناسند
  • نامیده شدن با نام های کاملا متفاوت
  • یافتن نوشته هایی که خودشان نوشتند اما با دست خطی غیر از خودشان
  • شنیدن صداهایی از درون سرشان که مال خودشان نیست
  • احساس غیر واقعی بودن
  • احساس بیش از یک نفر بودن
  • خود را در آیینه نمیشناسند
  • نقص در حافظه به ویژه در رویدادهای مهم مانند تولد و عروسی

سه نوع اختلال شخصیت چند گانه یا اختلال تجزیه ای وجود دارد:

اختلال تجزیه هویت

فراموشی تجزیه ای

اختلال مسخ شخصیت

اختلال تجزیه هویت

اختلال تجزیه ای یا شخصیت دوگانه

اختلال تجزیه ای هویت معمولا با تجربیات و رویدادهای آسیب زا و یا سوء استفاده ها در دوران کودکی مرتبط است . در این اختلال فرد مبتلا دو یا چند هویت متمایز ( وضعیت های شخصیتی ) دارد . هویت های متمایز هر کدام تغییراتی در رفتار و تفکر دارد که اغلب خود فرد متوجه آن می شود. همچنین شکافهای مداوم در خاطرات و حافظه در مورد رویدادهای روزمره و اطلاعات شخصی فرد مبتلا دیده می شود.

اختلال مسخ شخصیت

فرد مبتلا به این اختلال احساس غیر واقعی بودن و یا جدا شدن از ذهن یا بدن را دارد . فرد ممکن است احساس کند که بیرون از بدن است و رویدادهایی که برایش اتفاق می افتد را تماشا می کند.

افراد مبتلا به اختلال مسخ شخصیت، تجربیات غیر واقعی بودن محیط اطراف را دارند و ممکن است احساس کنند که مردم و دنیای اطرافشان واقعی نیست .

اختلال فراموشی تجزیه ای :

فردمبتلا به این اختلال در به خاطر آوردن اطلاعات مربوط به خود ناتوان است . این افراد ممکن است از ، ازدست دادن حافظه خود آگاه نباشند و یا فقط آگاهی محدودی داشته باشند . فراموشی تجزه ای معمولا در یکی از حالات زیر اتفاق می افتد :

ناتوانی در به خاطر سپردن یک رویداد یا یک دوره زمانی خاص ( متداولترین نوع )

ناتوانی در به خاطر سپردن جنبه خاصی از یک رویداد یا برخی رویدادها در یک دوره زمانی

از دست دادن کامل هویت و سابقه زندگی ( نادر)

علت بروز اختلال چند شخصیتی یا هویت تجزیه ای :

تقریبا نود درصد افرادی که مبتلا به اختلال چند شخصیتی هستند سابقه ی سوءاستفاده عاطفی یا فیزیکی و جنسی شدید داشتند . همچنین بلایای طبیعی یا فقدان عزیزان و یا جنگ باعث ایجاد این اختلال میشود. در واقع داشتن تروما ( رویداد آسیب زا) در به وجود آمدن اختلال چند شخصیتی یا اختلال هویت تجزیه ای نقش مهمی دارد.

در کودکان اما الزاما یک تروما و یا رویداد آسیب زا باعث بروز این اختلال نمیشود بلکه ممکن است در یک محیط امن بزرگ شود اما با والدین بسیار غیر قابل پیش بینی و یا جدایی ، مبتلا به اختلال هویت چند شخصیتی شود.

معاشرت با افراد مبتلا به اختلال چند شخصیتی

افراد مبتلا به اختلال هویت تجزیه ای یا اختلال چند شخصیتی ، به معنی واقعی کلمه دارای چند شخصیت هستند . و شخص بین این شخصیت ها جابه جا می شود. هر هویت ویژگی های منحصر به فرد خود را دارد از جمله جنسیت ، نوع رفتار و صدا ، حتی ویژگی های فیزیکی مانند ضعف بینایی که نیاز به استفاده از  عینک دارد را داشته باشد.

ارتباط و معاشرت با این افراد خیلی سخت است چرا که شما در زمانهای متفاوت شاهد تغییرات شخصیتهای متفاوتی از فرد مبتلا مواجه می شوید . برای سهولت در نحوه ارتباط با این افراد میتوانید از یک روانشناس کمک بگیرید.

تشخیص و درمان اختلال هویت تجزیه ای

هیچ آزمایش قطعی برای تشخیص این اختلال وجود ندارد بنابراین روانشناسان و رواندرمانگران مصاحبه هایی انجام میدهند که اطلاعاتی را جمع آوری کنند و به دنبال آن وجود علائم و نشانه هایی که در بالا به آن اشاره شد. به طور کلی متخصصین برای تشخیص کامل از معیارهای DSM-5 استفاده می کنند که عبارتند از :

– تغییرات شخصیتی یا هویتی حداقل بین دو حالت شخصیتی که با تغییر در رفتار ، نگرش یا گفتار تشخیص داده میشود.

– فراموشی های مکرر و شکافهای عمیق در حافظه و مشکل در یادآوری جزئیات شخصی و یا نحوه انجام دادن وظایف خاص

– پریشانی های عاطفی مرتبط با علائم

اختلال تجزیه ای یا شخصیت دوگانه
اختلال تجزیه ای یا شخصیت دوگانه

درمانگر در طول درمان اختلال چند شخصیتی به فرد مبتلا کمک میکند تا بتواند بین همه شخصیتها هماهنگی ایجاد کند تا بتواند باهمه شخصیتها کار و زندگی کند . و این باور غلطی است که درمانگر بعضی از شخصیت ها را حذف و یا تبدیل به یک شخصیت کند. اما به طور کلی در درمان اختلال چند شخصیتی برموارد زیر تمرکز دارند .

  • آموزش دادن به فرد مبتلا در مورد وضعیت شخصیتی
  • افزایش تحمل احساسات و آگاهی دادن به شخص
  • جلوگیری از تجزیه بیشتر
  • مدیریت عوامل استرس زا

اصلی ترین روشهای درمانی که اثر بخشی آنها ثابت شده است شامل روان درمانی ، رفتار درمانی ، هیپنوتیزم و دارو درمانی است  .

روان درمانی: در روان درمانی به فرد مبتلا کمک می شود تا بتواند احساسات خود را دقیق بشناسد و علائم خود را کنترل کند. درمانگر به شخص کمک میکند تا به یک حس منسجم از خود برسد .

رفتاردرمانی: در رفتار درمانی دو رویکرد شناختی درمانی (CBT ) و دیالکتیکی (DBT) استفاده می شود که به فرد مبتلا کمک میکند تا محرکهایی که باعث تغییر شخصیت در وی می شود را بشناسد و بپذیرد.

هیپنوتیزم: برای کمک به مدیریت علائمی که ناشی از تروما یا اختلال های پس از سانحه (PTSD)   استفاده می شود .

دارودرمانی : اگر چه هیچ دارویی مطلقا برای درمان اختلالات تجزیه ای تجویز نمیشود اما برای مدیریت و یا کاهش علائم اختلال تجزیه ای و مدیریت خلق وخو ، کاهش اضطراب واسترس توصیه میشود. معمولا داروهای ضد روان پریشی ، داروهای ضد افسردگی وداروهای ضد اضطراب برای اختلال چند شخصیتی تجویز می شود.

آخرین نوشته ها