اثر هاله ای چیست ؟
اثر هاله ای چیست ؟
سحر پرویز

اثر هاله ای یا خطای هاله ای، نوعی سوگیری و خطای شناختی در روانشناسی است که به موجب آن درک ما از شخصی تحت تأثیر نظرات مثبت ما درباره صفات مرتبط با آن شخص تغییر می‌کند. این اثر در دو جهت مثبت و منفی کار می‌کند:

 

– اگر یک جنبه از چیزی را دوست دارید، نسبت به همه چیز در مورد آن تمایل مثبت خواهید داشت.

– اگر یک جنبه از چیزی را دوست نداشته باشید، نسبت به همه چیز در مورد آن تمایل منفی خواهید داشت.

 

اصطلاح سوگیری هاله ای برای اولین بار در سال ۱۹۲۰ توسط ادوارد ثورندایک معرفی شد. او در تحقیقات تجربی خود متوجه شد که وقتی از افراد خواسته می‌شود دیگران را بر اساس یک سری ویژگی‌ها ارزیابی کنند، ادراک منفی از هر یک از ویژگی‌ها، تمام امتیازات ویژگی دیگر را پایین می‌آورد.

اثر هاله ای می‌تواند درک ما از هوش و شایستگی دیگران را شکل دهد و تأثیر آن را می‌توان در بسیاری از محیط‌ها از کلاس درس و محیط کار تا دادگاه دید. به عنوان مثال، مردم اغلب تمایل دارند افراد جذاب را دارای اخلاق بالاتر، سلامت روانی بهتر و هوش بیشتری قضاوت کنند.

اثر هاله ای چیست ؟
اثر هاله ای چیست ؟

اثر هاله ای معکوس نیز وجود دارد که به موجب آن تصورات شما از یک فرد می‌تواند عواقب منفی داشته باشد. به این اثر اصطلاحاً اثر شاخ نیز گفته می‌شود. اثر شاخ نوعی سوگیری شناختی است که به موجب آن نظر یک شخص نسبت به دیگری توسط یک صفت منفی واحد شکل می‌گیرد.

در کل، اثر هاله به ما اجازه می‌دهد تا قضاوت‌های فوری داشته باشیم، زیرا ما فقط باید یک جنبه از یک شخص یا طراحی را در نظر بگیریم تا در مورد سایر جنبه‌ها “دانستیم”، حتی اگر این قضاوت‌ها از حقیقت دور باشند.

چگونه میتوان از اثر هاله جلوگیری کرد ‍؟

برای جلوگیری از اثر هاله در قضاوت‌ها و ارزیابی‌ها، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

  1. آگاهی از اثر هاله:

– اولین قدم برای مقابله با اثر هاله، آگاهی از وجود آن است. با شناخت این پدیده، می‌توانید بهتر از آن جلوگیری کنید.

– از خود پرسیده و تفکر کنید: “آیا قضاوت‌های من در مورد افراد یا موقعیت‌ها ممکن است تحت تأثیر اثر هاله قرار گیرند؟”

  1. تفکر منطقی:

– تلاش کنید تا از تفکر منطقی و تحلیل‌گرانه استفاده کنید. به جزئیات و ویژگی‌های مختلف یک شخص یا موقعیت توجه کنید، نه فقط به یک جنبه.

– از خود بپرسید: “آیا این قضاوت‌ها بر اساس شواهد و مدارک معتبر است؟”

  1. 3. تجربه مستقل:

– قضاوت‌های خود را مستقل از نظرات دیگران شکل دهید. اگر دیگران نظر مثبت یا منفی در مورد یک شخص دیگر دارند، شما می‌توانید به صورت مستقل به ارزیابی‌های خود ادامه دهید.

  1. توجه به تنوع:

:   – تلاش کنید تا به تنوع و تفاوت‌ها توجه کنید. هر فرد دارای جنبه‌های مثبت و منفی است و ارزیابی‌ها باید به تنوع و پیچیدگی انسان‌ها پاسخ دهند.

  1. تمرین و تمرکز:

– تمرین و تمرکز بر روی ارزیابی‌های منطقی و عدالت‌محور می‌تواند به شما کمک کند تا از اثر هاله جلوگیری کنید.

با توجه به این موارد، می‌توانید بهتر از اثر هاله جلوگیری کنید و قضاوت‌های منصفانه‌تری داشته باشید.

اثر هاله ای چیست ؟
اثر هاله ای چیست ؟

اثبات علمی برای جلوگیری از اثر هاله

بله، اثبات‌های علمی برای جلوگیری از **اثر هاله** وجود دارد. در زیر توضیح مختصری از این اثبات‌ها آمده است:

  1. تحقیقات روانشناسی:

– تحقیقات در زمینه روانشناسی نشان داده‌اند که اثر هاله به واقعیت دارد و می‌تواند قضاوت‌ها و ارزیابی‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

– مطالعات نشان داده‌اند که افراد به تمایل به قضاوت‌های مثبت یا منفی در مورد شخصیت‌ها و ویژگی‌ها پرداخته و این قضاوت‌ها می‌توانند تحت تأثیر اثر هاله قرار گیرند.

 

  1. تحقیقات علمی در موارد خاص:

– مطالعات در زمینه تصمیم‌گیری‌های قضایی نشان داده‌اند که اثر هاله می‌تواند تصمیمات دادگاه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

– در مواردی مانند مصاحبه‌های کاری، اثر هاله می‌تواند تصمیم‌گیری‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و به ترتیب، تأثیرات مثبت یا منفی را بر روی فرصت‌های شغلی داشته باشد.

 

  1. آگاهی و تمرین:

– آگاهی از اثر هاله و تمرین در تفکر منطقی می‌تواند به کاهش تأثیر آن کمک کند.

– تمرین در تمرکز بر روی ارزیابی‌های منطقی و عدالت‌محور می‌تواند از اثر هاله جلوگیری کند.

 

در نهایت، اثبات‌های علمی نشان می‌دهد که با آگاهی، تمرین و تفکر منطقی، می‌توان از اثر هاله جلوگیری کرد و قضاوت‌های منصفانه‌تری داشت.

آخرین نوشته ها